الحكم
EL-HAKEM
Son ve mutlak hükmü veren; hükmünde yanılmayan.
Anlamı ve Açıklaması
El-Hakem, hükmün nihai kaynağının Allah olduğunu ifade eder. En'âm 6:114'te Kur'an'ın açıklanmış bir kitap olarak indirildiği hatırlatılır ve Allah'tan başka hakem aramanın yanlışlığı vurgulanır. "Hakem" ile "Hakîm" karıştırılmamalıdır: Hakem hüküm veren, Hakîm ise işi ve hükmü hikmetli olandır. Bu isim, insanların hukuk ve istişare sorumluluğunu ortadan kaldırmak veya kişinin kendi yorumunu "Allah'ın kesin hükmü" diye sunmak için kullanılamaz.
ح ك م — hükmetmek, engellemek, hikmetle karar vermek.
Dil ve kavram
El-Hakem için hazırlanan bu bölüm, popüler ‘şu kadar oku, şu olur’ anlatısından özellikle ayrılır. Merkezde isimle ilgili Kur’an bağı, anlam sınırı ve ahlâkî tefekkür vardır. El-Hakem için bu sayfadaki derin açıklama, El-Hakîm, El-Adl ile birlikte okunduğunda bu ismin tek başına değil, Allah’ın diğer isimleriyle kurduğu anlam dengesi içinde kavranabileceğini gösterir.
Kur'an'daki kullanımı
İsmin Kur’an’la bağı doğrudan ayet referanslarıyla kurulur. Ayetler: 6:114. El-Hakem ayetin öncesi ve sonrasından koparıldığında anlam alanı daralabilir.
Günlük hayata yansıma
Günlük hayata yansıyan ilk ölçü şudur: Karar verirken tarafgirlikten kaçınmayı, delil ve adaleti gözetmeyi, kişisel kanaati dinin mutlak hükmü gibi göstermemeyi öğretir. Bu ölçü başkasını yargılamak için değil, kişinin kendi dilini ve kararlarını gözden geçirmesi için kullanılmalıdır.
Kur'an'da Bu İsim
Zikir Sayacı
Zikir Sayacı
0 / 33
Zikir Geleneği
Karar verirken tarafgirlikten kaçınmayı, delil ve adaleti gözetmeyi, kişisel kanaati dinin mutlak hükmü gibi göstermemeyi öğretir.
Esmâ-i hüsnâ ile zikir, İslam'ın temel bir ibadetidir. Ancak belirli sayılarla (ebced değerine göre) zikir çekmenin veya belirli gün/saatlerde okumanın dini bir zorunluluğu yoktur ve bu konuda âlimler arasında kesinlik bulunmamaktadır — bazı âlimler bunu geleneksel bir uygulama olarak kabul ederken bazıları dini bir dayanağı olmadığını belirtir. Bu sayfadaki bilgiler dini hüküm niteliği taşımaz.
Diğer İsimler
Sık Sorulan Sorular
El-Hakem ne demektir?
Kısa anlamıyla “son ve mutlak hükmü veren; hükmünde yanılmayan”. Kök notu ‘ح ك م — hükmetmek, engellemek, hikmetle karar vermek.’ şeklindedir.
El-Hakem Kur’an’da aynen geçiyor mu?
Evet. İsim, ayetlerde aynen bu biçimiyle yer alır. Öne çıkan referanslar 6:114. Yine de hüküm, ismin geçtiği ayetin tamamı okunmadan çıkarılmamalıdır.
El-Hakem zikri için belirli sayı şart mı?
Hayır. El-Hakem için belirli bir sayıyı dinî zorunluluk veya kesin sonuç şartı gibi sunmak doğru değildir. Kişi Allah’ı bu isimle anabilir; fakat “son ve mutlak hükmü veren; hükmünde yanılmayan” anlamını sayı, gün, saat, sağlık, para veya ilişki garantisine dönüştürmemelidir.
Kaynaklar
- Tanzil Project — Uthmani Mushaf
- Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi'l-Hüsnâ
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Allah'ın 99 ismi hakkında bilgi verir misiniz?"
Hazırlayan: Kadir Özbek