المتكبر
EL-MÜTEKEBBIR
Azamet ve yüceliği yalnız kendisine yaraşan; yaratılmışların eksikliklerinden aşkın olan.
Anlamı ve Açıklaması
El-Mütekebbir, Haşr sûresinde Allah'a nispet edilen isimler arasında yer alır. İnsan için kibir, sahip olmadığı bir üstünlüğü kendisine yakıştırmak ve başkasını küçümsemek olduğundan ahlâkî kusurdur. Allah hakkında ise yaratılmışlara ait sınırlardan, ihtiyaçtan ve eksiklikten mutlak aşkınlığı; gerçek azamet ve üstünlüğün yalnız O'na ait oluşunu bildirir. Bu nedenle isim açıklanırken "zorbalık" veya insandaki kibir anlamı Allah'a taşınmamalıdır. Haşr 59:23'ün sonunda Allah'ın müşriklerin ortak koştuğu şeylerden münezzeh olduğu belirtilerek isim doğrudan tevhid ve tenzih çerçevesine yerleştirilir.
ك ب ر — büyüklük, yücelik, azamet.
Dil ve kavram
El-Mütekebbir hakkında sağlıklı bir okuma, ismi tek kelimelik bir dileğe çevirmek yerine “azamet ve yüceliği yalnız kendisine yaraşan; yaratılmışların eksikliklerinden aşkın olan” ifadesinin hangi inanç ve ahlâk çerçevesine oturduğunu görmeyi gerektirir. El-Mütekebbir için bu sayfadaki derin açıklama, El-Azîz, El-Hakîm ile birlikte okunduğunda bu ismin tek başına değil, Allah’ın diğer isimleriyle kurduğu anlam dengesi içinde kavranabileceğini gösterir.
Kur'an'daki kullanımı
El-Mütekebbir Kur’an’da doğrudan isim biçimiyle geçer. İlgili ayet referansları 59:23 şeklindedir. Bu ayrım önemlidir; çünkü bir ayette aynı kökten fiilin bulunması, ismin ayette aynen geçtiği anlamına gelmez.
Günlük hayata yansıma
El-Mütekebbir, insanın kendi gücünü mutlaklaştırmasına izin vermez. İnsanın sahip olduğu imkân, bilgi ve makamın mutlak olmadığını; büyüklük taslamak yerine tevazu göstermesi gerektiğini hatırlatır. Tefekkür cümlesi bir sonuç vaadi değil, kulun kendi sınırını bilmesine yönelik ahlâkî çağrıdır. Buradaki tefekkür; tedavi, hukukî yardım, çalışma, bütçe planı veya güvenlik tedbiri gibi gerçek sorumlulukların yerine geçirilmemelidir.
Kur'an'da Bu İsim
Zikir Sayacı
Zikir Sayacı
0 / 33
Zikir Geleneği
İnsanın sahip olduğu imkân, bilgi ve makamın mutlak olmadığını; büyüklük taslamak yerine tevazu göstermesi gerektiğini hatırlatır. Tefekkür cümlesi bir sonuç vaadi değil, kulun kendi sınırını bilmesine yönelik ahlâkî çağrıdır.
Esmâ-i hüsnâ ile zikir, İslam'ın temel bir ibadetidir. Ancak belirli sayılarla (ebced değerine göre) zikir çekmenin veya belirli gün/saatlerde okumanın dini bir zorunluluğu yoktur ve bu konuda âlimler arasında kesinlik bulunmamaktadır — bazı âlimler bunu geleneksel bir uygulama olarak kabul ederken bazıları dini bir dayanağı olmadığını belirtir. Bu sayfadaki bilgiler dini hüküm niteliği taşımaz.
Diğer İsimler
Sık Sorulan Sorular
El-Mütekebbir ne demektir?
Kısa anlamıyla “azamet ve yüceliği yalnız kendisine yaraşan; yaratılmışların eksikliklerinden aşkın olan”. Kök notu ‘ك ب ر — büyüklük, yücelik, azamet.’ şeklindedir.
El-Mütekebbir Kur’an’da aynen geçiyor mu?
Evet. Bu isim Kur’an’da doğrudan isim biçimiyle geçer. Öne çıkan referanslar 59:23. Yine de ayetin bütünü okunmadan yalnız isim üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır.
El-Mütekebbir zikri için belirli sayı şart mı?
Hayır. El-Mütekebbir için belirli bir sayıyı dinî zorunluluk veya kesin sonuç şartı gibi sunmak doğru değildir. Kişi Allah’ı bu isimle anabilir; fakat “azamet ve yüceliği yalnız kendisine yaraşan; yaratılmışların eksikliklerinden aşkın olan” anlamını sayı, gün, saat, sağlık, para veya ilişki garantisine dönüştürmemelidir.
Kaynaklar
- Tanzil Project — Uthmani Mushaf
- Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi'l-Hüsnâ
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Allah'ın 99 ismi hakkında bilgi verir misiniz?"
Hazırlayan: Kadir Özbek