Sûre, Kur’an’ın ayetlerden oluşan ana bölümlerinden her biridir. Kur’an’da 114 sûre bulunur. Sûreler yalnız uzun metin parçaları değildir; her biri kendi konu örgüsü, hitap biçimi ve tarihî bağlamı bulunan bütünlüklü bölümlerdir.
Kur'an Sözlüğü
Sure: Kur'an'ın kendi içinde bütünlük taşıyan, birden fazla ayetin bir araya gelmesiyle oluşan bölümlerinden her birine verilen isim. Kur'an-ı Kerim 114 sureden oluşur; en kısaları 3 ayetle Kevser, Asr ve Nasr sureleri, en uzunu 286 ayetle Bakara Sûresi'dir.
Sözlükte tüm terimleri gör →Sure nedir?
Sure, Kur'an'ın kendi içinde bütünlük taşıyan, birden fazla ayetin bir araya gelmesiyle oluşan bölümlerinden her birine verilen isimdir. Kur'an-ı Kerim 114 sureden oluşur; en kısaları 3'er ayetle Kevser, Asr ve Nasr sureleri, en uzunu ise 286 ayetle Bakara Sûresi'dir.
Sûre kelimesinin anlamı
Sûre kelimesinin yüksek konum, çevrili bölüm veya yapı anlamlarıyla ilişkilendirildiği açıklamalar vardır. Terim olarak başı ve sonu vahiy geleneğiyle belirlenmiş Kur’an bölümlerini ifade eder. Fâtiha ile başlar, Nâs ile sona erer.
Sûre isimleri nasıl oluşmuştur?
Birçok sûre, içinde geçen belirgin kişi, olay, nesne veya kelimeyle adlandırılmıştır: Bakara, Yûsuf, Meryem, Kehf gibi. Bazı sûrelerin birden fazla adı vardır. İsimler her zaman sûrenin bütün konularını özetlemez; ayırt edici başlık görevi görür.
Mushaf sırası ve iniş sırası
Bugünkü mushaf sırası Fâtiha’dan Nâs’a uzanır. Vahiylerin iniş sırası farklıdır. İlk inen ayetlerin Alak Sûresi’nin başı olduğu yaygın kabul görür; buna rağmen Alak mushafın 96. sûresidir. İniş sırası tarihî okuma, mushaf sırası ise tilavet ve bütünlük için kullanılır.
Mekkî ve Medenî sûreler
Yaygın ölçü hicrettir: hicretten önce inen vahiyler Mekkî, sonra inenler Medenî sayılır. Mekkî sûrelerde tevhid ve ahiret, Medenî sûrelerde toplum ve hukuk daha görünür olabilir. Bu, istisnasız konu ayrımı değildir.
Sûreyi bağlam içinde okumak
Bir sûrenin yalnız tek meşhur ayetini okumak yerine giriş, bölüm geçişleri ve sonuç birlikte incelenmelidir. Sûre sayfasındaki tema özeti, ayet metni, meal, tefsir ve ses kaydı birbirini tamamlar. Uzun sûreler bölüm bölüm okunabilir.
Sûre okuma stratejisi
Kısa sûre tek oturumda, uzun sûre ise konu bölümlerine ayrılarak okunabilir. Önce sûre girişindeki tema özeti, sonra ayetler ve meal, ardından seçili tefsir notları takip edilebilir. Dinleme sırasında ayet numarasıyla ilerlemek, sonradan aynı yere dönmeyi kolaylaştırır. Sûrenin tek bir ‘fazilet’ cümlesi bütün mesajının yerine geçirilmemelidir.
Sûre adlarının yazımı
Türkçede sûre adları farklı imlâlarla görülebilir: Nâs/Nas, Yâsîn/Yasin veya Âl-i İmrân/Ali İmran gibi. Bu farklı yazımlar aynı sûreyi ifade eder. Arapça asıl ad ile Türkçedeki yaygın yazımı birlikte görmek, okuyucunun farklı imlâ biçimlerini aynı sûreyle eşleştirmesini kolaylaştırır.
114 Sûre Rakamlarla
Kur'an'da kaç sûre var sorusunun cevabı 114'tür; bu sûreler toplam 6.236 ayet içerir. Sûrelerin uzunluğu ise çok farklıdır. Ayet sayısına göre dağılım şöyledir:
| Ayet sayısı | Sûre sayısı | Örnek |
|---|---|---|
| 3–10 | 19 | Kevser, Asr, Nasr (3 ayet) |
| 11–20 | 18 | Alak (19 ayet) |
| 21–50 | 30 | Mülk (30 ayet) |
| 51–100 | 29 | Yâsîn (83 ayet) |
| 101–200 | 15 | Kehf (110 ayet) |
| 200'den fazla | 3 | Bakara (286), Şuarâ (227), A'râf (206) |
Ortanca sûre yaklaşık 40 ayettir; yani sûrelerin yarısı bundan kısa, yarısı bundan uzundur. Sûrelerin 86'sı Mekkî, 28'i Medenî olarak sınıflandırılır. Tevbe Sûresi besmelesiz başlayan tek sûredir; besmele ise Neml Sûresi'nin 30. ayetinde ayrıca geçer. 29 sûre Elif Lâm Mîm, Yâsîn, Kâf gibi hurûf-ı mukattaa ile açılır. Her sûrenin ayet sayısını ve Mekkî/Medenî bilgisini 114 Sûre listesinde görebilirsiniz.
Sûreler Nasıl İndi? İlk ve Son İnen Sûreler
Sûrelerin çoğu tek seferde değil, yıllara yayılan bir süreçte parça parça inmiştir. Âlimlerin çoğunluğuna göre ayetlerin sûre içindeki yeri ve sûrelerin sınırları Hz. Peygamber'in tarifiyle belirlenmiştir; bu yüzden bir sûre, ayetleri farklı zamanlarda inmiş olsa da bütünlüğü olan bir bölüm olarak okunur.
İlk inen ayetler, Buhârî'deki Hz. Âişe rivayetine göre Alak Sûresi'nin ilk beş ayetidir: "Yaratan Rabbinin adıyla oku" emriyle başlayan ayetler. Alak'ın mushafta 96. sırada olması, mushaf sırasının iniş sırasını izlemediğinin en bilinen örneğidir.
Son inenler konusunda tek bir cevap yoktur. Müslim'deki bir rivayete göre İbn Abbas, tamamı bir defada inen son sûrenin Nasr olduğunu söylemiştir. Son inen ayet için ise farklı rivayetler vardır: Buhârî'de İbn Abbas'tan ribâ ayetinin, Berâ b. Âzib'den Nisâ Sûresi'nin son ayetinin (4:176) son indiği nakledilir; Bakara 2:281'in son ayet olduğunu bildiren rivayetler de vardır. Bu farklılık, her râvinin kendi bildiği son vahyi aktarmasıyla açıklanır.
"Sûre" mi "Süre" mi?
Kur'an'ın bölümü için doğru yazım "sûre" ya da düzyazıda yaygın olan "sure"dir. Kelime Arapça "sûre"den gelir; â, î, û gibi uzatma işaretleri sesin uzun okunduğunu gösterir. "Süre" ise Türkçede zaman aralığı demektir ve Kur'an bölümü anlamında kullanılmaz. "Kur'an'da kaç süre var" gibi bir aramada aslında sûre sayısı sorulmaktadır ve cevap yine 114'tür.
Aynı durum sûre adlarında da görülür: Yâsîn ile Yasin veya Âl-i İmrân ile Ali İmran aynı sûreyi ifade eder. Uzatma işaretli yazım okunuşa daha yakındır; işaretsiz yazım ise gündelik metinlerde daha sık görülür.
Pratik Program
114 sûrenin tamamını Türkçe anlamı, ayet sayısı ve Mekkî/Medenî bilgisiyle birlikte görmek, aramak ve dinlemek için 114 Sûre sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
“Sûre nedir” sorusunun temel cevabını yukarıdaki bölümlerde bulabilirsiniz. 114 sûrenin tamamını görmek için Sûreler sayfamıza, ayet kavramı için Ayet Nedir? yazımıza, ayet ile sûre arasındaki farkı görmek için Ayet ve Sûre Arasındaki Fark yazımıza geçebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; farklı mezhep ve âlim görüşleri bulunabilir. Kişisel dini kararlar için güvendiğiniz bir âlime danışmanız tavsiye edilir.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi, Sûre maddesi
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an Yolu mukaddimesi
- Kur’an mushaf tertibi ve kıraat kaynakları