القابض
EL-KÂBIZ
Hikmetiyle tutan, daraltan ve dilediği ölçüde sınırlandıran.
Anlamı ve Açıklaması
El-Kâbız, Bakara 2:245'te Allah'ın "kabz" ve "bast" fiilleriyle rızkı daraltıp genişletmesi üzerinden temellendirilir. Yaygın Tirmizî tertibinde El-Bâsıt ile bir çift oluşturur. Bu eşleşme, daralma ve genişlemenin ilâhî hikmet ve ölçü içinde bulunduğunu anlatır; fakirliği, hastalığı veya ruhsal sıkıntıyı kişisel suçun kesin göstergesi saymaya izin vermez.
ق ب ض — tutmak, almak, daraltmak.
Dil ve kavram
El-Kâbız için hazırlanan bu bölüm, popüler ‘şu kadar oku, şu olur’ anlatısından özellikle ayrılır. Merkezde isimle ilgili Kur’an bağı, anlam sınırı ve ahlâkî tefekkür vardır. El-Kâbız için bu sayfadaki derin açıklama, El-Bâsıt ile birlikte okunduğunda bu ismin tek başına değil, Allah’ın diğer isimleriyle kurduğu anlam dengesi içinde kavranabileceğini gösterir.
Kur'an'daki kullanımı
El-Kâbız için Kur’an bağı kurulurken ayrım açık tutulur: ayetlerde geçen, ismin kendisi değil aynı kökten türeyen fiil ya da sıfattır. Öne çıkan ayetler: 2:245. Bu sayede ayet bağı açıkça izlenebilir, ayetin söylemediği bir kesinlik ise iddia edilmez. Kısa durum notu şöyledir: Kur'an'da bu isim kalıbıyla değil, Bakara 2:245'teki "kabz" fiiliyle temellendirilir.
Günlük hayata yansıma
El-Kâbız, insanın kendi gücünü mutlaklaştırmasına izin vermez. İmkân daraldığında insanları suçlamamak, nimetin kendi mülkümüz olmadığını bilmek ve helâl çabayı terk etmeden sabırlı olmak. Psikolojik daralma yaşayan kişiye yalnız zikir önerip profesyonel yardımdan uzaklaştıran dil kullanılmamalıdır. Buradaki tefekkür; tedavi, hukukî yardım, çalışma, bütçe planı veya güvenlik tedbiri gibi gerçek sorumlulukların yerine geçirilmemelidir.
Kur'an'da Bu İsim
Zikir Sayacı
Zikir Sayacı
0 / 33
Zikir Geleneği
İmkân daraldığında insanları suçlamamak, nimetin kendi mülkümüz olmadığını bilmek ve helâl çabayı terk etmeden sabırlı olmak. Psikolojik daralma yaşayan kişiye yalnız zikir önerip profesyonel yardımdan uzaklaştıran dil kullanılmamalıdır.
Esmâ-i hüsnâ ile zikir, İslam'ın temel bir ibadetidir. Ancak belirli sayılarla (ebced değerine göre) zikir çekmenin veya belirli gün/saatlerde okumanın dini bir zorunluluğu yoktur ve bu konuda âlimler arasında kesinlik bulunmamaktadır — bazı âlimler bunu geleneksel bir uygulama olarak kabul ederken bazıları dini bir dayanağı olmadığını belirtir. Bu sayfadaki bilgiler dini hüküm niteliği taşımaz.
Diğer İsimler
Sık Sorulan Sorular
El-Kâbız ne demektir?
Kısa anlamıyla “hikmetiyle tutan, daraltan ve dilediği ölçüde sınırlandıran”. Kök notu ‘ق ب ض — tutmak, almak, daraltmak.’ şeklindedir.
El-Kâbız Kur’an’da isim biçimiyle mi geçer?
Her zaman isim kalıbıyla değil; aynı kökten fiil veya sıfat üzerinden temellendirilir. Kaynakta verilen referanslar 2:245. Sayfada bu fark görünür biçimde korunmalıdır.
El-Kâbız zikri için belirli sayı şart mı?
Hayır. El-Kâbız için belirli bir sayıyı dinî zorunluluk veya kesin sonuç şartı gibi sunmak doğru değildir. Kişi Allah’ı bu isimle anabilir; fakat “hikmetiyle tutan, daraltan ve dilediği ölçüde sınırlandıran” anlamını sayı, gün, saat, sağlık, para veya ilişki garantisine dönüştürmemelidir.
Kaynaklar
- Tanzil Project — Uthmani Mushaf
- Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi'l-Hüsnâ
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Allah'ın 99 ismi hakkında bilgi verir misiniz?"
Hazırlayan: Kadir Özbek