العظيم
EL-AZÎM
Zâtı ve sıfatları yaratılmış ölçülerinin ötesinde yüce olan.
Anlamı ve Açıklaması
El-Azîm, Âyetü'l-Kürsî'nin sonunda El-Aliyy ile birlikte geçer. Allah'ın büyüklüğü mekân, hacim veya beden gibi yaratılmış özelliklerle düşünülemez; isim O'nun zât ve sıfat bakımından idrak sınırlarını aşan ululuğunu ifade eder. Namazdaki rükû tesbihinde "Sübhâne rabbiye'l-azîm" ifadesiyle bu isim ibadet hayatında da merkezîdir.
ع ظ م — büyüklük, ululuk.
Dil ve kavram
El-Azîm adıyla karşılaşınca ilk soru ‘hangi sonuç için okunur?’ değil, ‘bu isim Allah tasavvurumu ve davranışımı nasıl düzeltir?’ olmalıdır. El-Azîm için bu sayfadaki derin açıklama, El-Aliyy, El-Kebîr ile birlikte okunduğunda bu ismin tek başına değil, Allah’ın diğer isimleriyle kurduğu anlam dengesi içinde kavranabileceğini gösterir.
Kur'an'daki kullanımı
El-Azîm ile ayetler arasındaki bağ doğrudandır: isim, ayetlerde aynen bu biçimde geçer. 2:255, 42:4, 56:74 referansları bağlam içinde okunmalı; yalnız isim araması yapılarak hüküm çıkarılmamalıdır.
Günlük hayata yansıma
Tefekkürün davranışa dönüşmesi, “kendi meselelerimizi küçümsemeden, onları mutlaklaştırmamayı; Allah'ın yüceliği karşısında tevazu ve sorumluluk bilinci geliştirmeyi öğretir” anlamını gündelik ilişkilerde sınamaktır. Kişi bu ismi kendi üstünlüğünü kanıtlamak veya bir başkasına zarar dilemek için araçsallaştıramaz.
Kur'an'da Bu İsim
Zikir Sayacı
Zikir Sayacı
0 / 33
Zikir Geleneği
Kendi meselelerimizi küçümsemeden, onları mutlaklaştırmamayı; Allah'ın yüceliği karşısında tevazu ve sorumluluk bilinci geliştirmeyi öğretir.
Esmâ-i hüsnâ ile zikir, İslam'ın temel bir ibadetidir. Ancak belirli sayılarla (ebced değerine göre) zikir çekmenin veya belirli gün/saatlerde okumanın dini bir zorunluluğu yoktur ve bu konuda âlimler arasında kesinlik bulunmamaktadır — bazı âlimler bunu geleneksel bir uygulama olarak kabul ederken bazıları dini bir dayanağı olmadığını belirtir. Bu sayfadaki bilgiler dini hüküm niteliği taşımaz.
Diğer İsimler
Sık Sorulan Sorular
El-Azîm ne demektir?
Kısa anlamıyla “zâtı ve sıfatları yaratılmış ölçülerinin ötesinde yüce olan”. Kök notu ‘ع ظ م — büyüklük, ululuk.’ şeklindedir.
El-Azîm Kur’an’da aynen geçiyor mu?
Evet. Kur’an metninde isim, birebir bu kalıpla bulunur. Öne çıkan referanslar 2:255, 42:4, 56:74. Yine de ismin geçtiği yeri, ayetin bütünüyle birlikte değerlendirmek gerekir.
El-Azîm zikri için belirli sayı şart mı?
Hayır. El-Azîm için belirli bir sayıyı dinî zorunluluk veya kesin sonuç şartı gibi sunmak doğru değildir. Kişi Allah’ı bu isimle anabilir; fakat “zâtı ve sıfatları yaratılmış ölçülerinin ötesinde yüce olan” anlamını sayı, gün, saat, sağlık, para veya ilişki garantisine dönüştürmemelidir.
Kaynaklar
- Tanzil Project — Uthmani Mushaf
- Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi'l-Hüsnâ
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Allah'ın 99 ismi hakkında bilgi verir misiniz?"
Hazırlayan: Kadir Özbek