الحسيب
EL-HASÎB
Hesabı eksiksiz gören; kuluna yeten.
Anlamı ve Açıklaması
El-Hasîb iki ana anlam taşır: Her şeyi eksiksiz hesaba çeken ve kuluna yeten. Nisâ 4:6'da yetim malının teslimi bağlamında "hesap görücü olarak Allah yeter" denir. Ahzâb 33:39'da Allah'tan korkup başka kimseden korkmayan elçilerin niteliği anlatılırken yine Allah'ın hesap görücü olarak yeterliliği vurgulanır.
ح س ب — hesap etmek; yeterli olmak.
Dil ve kavram
El-Hasîb ismi çoğu zaman kısa bir anlamla tanıtılır; fakat “ح س ب — hesap etmek; yeterli olmak” kökü, bu kısa karşılığın arkasında daha geniş bir anlam alanı bulunduğunu gösterir. El-Hasîb için bu sayfadaki derin açıklama, El-Muhsî, El-Hakem ile birlikte okunduğunda bu ismin tek başına değil, Allah’ın diğer isimleriyle kurduğu anlam dengesi içinde kavranabileceğini gösterir.
Kur'an'daki kullanımı
İsmin Kur’an’la bağı doğrudan ayet referanslarıyla kurulur. Ayetler: 4:6, 4:86, 33:39. El-Hasîb ayetin öncesi ve sonrasından koparıldığında anlam alanı daralabilir.
Günlük hayata yansıma
Tefekkürün davranışa dönüşmesi, “emanet, para ve yetki kullanımında şeffaf olmayı; görünmeyen hesabın da bulunduğunu hatırlatır” anlamını gündelik ilişkilerde sınamaktır. Kişi bu ismi kendi üstünlüğünü kanıtlamak veya bir başkasına zarar dilemek için araçsallaştıramaz.
Kur'an'da Bu İsim
Zikir Sayacı
Zikir Sayacı
0 / 33
Zikir Geleneği
Emanet, para ve yetki kullanımında şeffaf olmayı; görünmeyen hesabın da bulunduğunu hatırlatır.
Esmâ-i hüsnâ ile zikir, İslam'ın temel bir ibadetidir. Ancak belirli sayılarla (ebced değerine göre) zikir çekmenin veya belirli gün/saatlerde okumanın dini bir zorunluluğu yoktur ve bu konuda âlimler arasında kesinlik bulunmamaktadır — bazı âlimler bunu geleneksel bir uygulama olarak kabul ederken bazıları dini bir dayanağı olmadığını belirtir. Bu sayfadaki bilgiler dini hüküm niteliği taşımaz.
Diğer İsimler
Sık Sorulan Sorular
El-Hasîb ne demektir?
Kısa anlamıyla “hesabı eksiksiz gören; kuluna yeten”. Kök notu ‘ح س ب — hesap etmek; yeterli olmak.’ şeklindedir.
El-Hasîb Kur’an’da aynen geçiyor mu?
Evet. Bu isim Kur’an’da doğrudan isim biçimiyle geçer. Öne çıkan referanslar 4:6, 4:86, 33:39. Yine de ayetin bütünü okunmadan yalnız isim üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır.
El-Hasîb zikri için belirli sayı şart mı?
Hayır. El-Hasîb için belirli bir sayıyı dinî zorunluluk veya kesin sonuç şartı gibi sunmak doğru değildir. Kişi Allah’ı bu isimle anabilir; fakat “hesabı eksiksiz gören; kuluna yeten” anlamını sayı, gün, saat, sağlık, para veya ilişki garantisine dönüştürmemelidir.
Kaynaklar
- Tanzil Project — Uthmani Mushaf
- Gazzâlî, el-Maksadü'l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi'l-Hüsnâ
- Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, "Allah'ın 99 ismi hakkında bilgi verir misiniz?"
Hazırlayan: Kadir Özbek