Mekkî ve Medenî Sûreler: 28 Medenî Sûrenin Listesi ve Farkları

Mekkî ve Medenî ne demek?

Yaygın ölçüt zamandır: Peygamber'in Medine'ye hicretinden önce inen sûreler Mekkî, hicretten sonra inenler Medenîdir. Bu, bir sûrenin mutlaka Mekke'de ya da Medine'de inmiş olması demek değildir; hicretten sonra Mekke'ye giderken ya da seferde inen bölümler de Medenî sayılır. Tanımın ayrıntıları için sözlük sayfasına bakabilirsiniz.

Medenî kabul edilen 28 sûrenin listesi

Sûre adına tıklayarak Arapça metnine ve mealine ulaşabilirsiniz:

• 2. Bakara: 286 ayet

• 3. Âl-i İmrân: 200 ayet

• 4. Nisâ: 176 ayet

• 5. Mâide: 120 ayet

• 8. Enfâl: 75 ayet

• 9. Tevbe: 129 ayet

• 13. Ra'd: 43 ayet

• 22. Hac: 78 ayet

• 24. Nûr: 64 ayet

• 33. Ahzâb: 73 ayet

• 47. Muhammed: 38 ayet

• 48. Fetih: 29 ayet

• 49. Hucurât: 18 ayet

• 55. Rahmân: 78 ayet

• 57. Hadîd: 29 ayet

• 58. Mücâdele: 22 ayet

• 59. Haşr: 24 ayet

• 60. Mümtehine: 13 ayet

• 61. Saf: 14 ayet

• 62. Cum'a: 11 ayet

• 63. Münâfikûn: 11 ayet

• 64. Teğâbun: 18 ayet

• 65. Talâk: 12 ayet

• 66. Tahrîm: 12 ayet

• 76. İnsân: 31 ayet

• 98. Beyyine: 8 ayet

• 99. Zilzâl: 8 ayet

• 110. Nasr: 3 ayet

Sınıflandırmanın tartışmalı olduğu sûreler

Her sûrenin nüzul yeri konusunda kaynaklar aynı sonucu vermez. Bu listede Medenî sayılan Ra'd, Hac, Rahmân, İnsân, Beyyine, Zilzâl sûreleri için bazı âlimler ve mushaf geleneklerinde Mekkî hükmü de verilir. Bu yüzden başka bir kaynakta Medenî sûre sayısını 28'den farklı bulabilirsiniz; fark hata değil, kullanılan ölçüt ve rivayet seçiminden kaynaklanır. Bu sitedeki sınıflandırma, yaygın mushaf başlıklarındaki kayda dayanır.

İki dönemin genel özellikleri

Genel bir eğilim olarak Mekkî sûreler kısa ve vurucu ayetlerle tevhid, peygamberlik, ahiret ve ahlâk üzerinde durur. Medenî sûreler ise büyüyen bir toplumun düzenini ilgilendiren konuları işler: aile ve miras hükümleri, ticaret, ceza, savaş ve barış, antlaşmalar, zekât ve oruç gibi. Bu bir kural değil, eğilimdir: Medenî Rahmân sûresi bile derin bir yaratılış ve ahiret anlatımı içerir, Mekkî sûrelerde de hükümler bulunur. Bu yüzden iki kategori, bir sûreyi anlamak için bağlam ipucu olarak kullanılmalı, katı bir ayırım olarak düşünülmemelidir.

Rakamlarla Mekkî ve Medenî sûreler

Mekkî sûrelerin ortalama ayet sayısı 53,6, Medenî sûrelerin ortalaması 58,0'dir. Medenî sûreler sayıca azdır (28 sûre), ama Kur'an'ın ayetlerinin yaklaşık dörtte birini (1.623 ayet, yüzde 26) oluşturur; bunun sebebi, en uzun sûrelerden dördünün (Bakara, Âl-i İmrân, Nisâ ve Mâide) Medenî olması ve birlikte 782 ayet tutmasıdır. Mekkî sûreler ise çok sayıda kısa sûreyi içerir; 30. cüzdeki 37 sûrenin 34'ü Mekkîdir.

Mushaf sırası ile iniş sırası aynı değildir

Mushaftaki sûre sırası, sûrelerin iniş sırasını göstermez. Mushafın ilk sûresi Fâtiha'dır, ancak yaygın görüşe göre ilk inen ayetler Alak Sûresi'nin ilk beş ayetidir. Medenî sûreler de mushafta Mekkî sûrelerin arasına dağılmıştır: Fâtiha'dan sonraki dört sûre (Bakara'dan Mâide'ye) Medenîdir, ardından uzun bir Mekkî dizi gelir. Bu yüzden bir sûrenin mushaftaki yerine bakarak dönemini tahmin etmek doğru sonuç vermez; dönemi sûre başlığındaki kayda ya da yukarıdaki listeye bakarak öğrenmek gerekir.

Bu bilgi okurken ne işe yarar?

Bir ayetin hangi ortamda indiğini bilmek, ayetin hitap ettiği kişileri ve konuyu anlamayı kolaylaştırır. Örneğin hicretten önceki tek tanrılı inanç çağrısı ile hicretten sonraki toplumsal hükümler farklı muhataplara seslenir. Sûrelerin tamamını sıralı görmek için 114 sûre sayfasına, cüzlere göre dağılımı görmek için cüz indeksine geçebilirsiniz.